Sigorta & sağlık sözlüğü

Acente

Sigorta şirketini temsilen poliçe satışı, tahsilat ve müşteri ilişkilerini yürüten, 5684 sayılı Kanun kapsamında ruhsatlı aracı.

Adverse Selection

Ters seçim. Yüksek riskli kişilerin sigorta yaptırmaya daha yatkın olması; prim ve kabul politikasını bozan asimetrik bilgi sorunu.

Aggregate Limit

Toplam (kümül) limit. Poliçe döneminde tüm hasarlar için ödenecek azami tutar; olay limiti ile birlikte çalışır.

Ahlaki Riziko

Moral hazard. Teminatın, daha fazla hizmet kullanımı veya dikkatsizlik doğurması. Sağlıkta over-utilization’ın klasik adı.

Aktüer

Risk, prim, rezerv ve sermaye yeterliliğini matematiksel-istatistiksel yöntemlerle hesaplayan lisanslı uzman.

Aktüeryal Varsayım

Hasar sıklığı, şiddeti, faiz, enflasyon ve iptal oranları gibi teknik rezerv ve fiyatlandırmada kullanılan öngörüler.

ALM

Asset Liability Management. Varlık-yükümlülük yönetimi; yatırım vadesi ile hasar/prim nakit akışının eşleştirilmesi.

ALOS

Average Length of Stay. Ortalama yatış süresi; hastane verimliliği ve paket fiyat yönetiminde temel gösterge.

Anlaşmalı Kurum

Sigorta şirketi veya SGK ile sözleşmesi olan hastane, tıp merkezi veya eczane. Provizyon ve faturalama bu ağ üzerinden yürür.

Anüite

Düzenli dönemsel ödeme. Hayat ve emeklilik ürünlerinde birikimin gelir akışına dönüştürülmesi.

Asimetrik Bilgi

Taraflardan birinin (genelde sigortalı veya sağlayıcı) risk veya maliyet hakkında diğerinden daha fazla bilgiye sahip olması.

Asistans

Poliçeye eklenen yol yardım, ambulans, evde bakım veya yurtdışı acil destek hizmetleri.

Ayakta Tedavi

Yatış gerektirmeyen muayene, tetkik, ilaç ve küçük girişimler. Özel sağlık sigortasında ayrı limit ve katılım payı uygulanabilir.

Aydınlatılmış Onam

Hastanın tanı, tedavi, risk ve alternatifler konusunda bilgilendirilerek verdiği yazılı izin. Hasta hakları ve malpraktis açısından kritiktir.

Açık Kayıt Dönemi

Open enrollment. Grup sağlıkta medikal risk kabulü olmadan giriş penceresi; ters seçimi dönemle sınırlar.

Ağ Dışı

Out-of-network. Anlaşmalı ağın dışındaki kurum. Katılım payı yükselir, peşinsiz ödeme genelde yoktur.

Ağır Kusur

Sigorta genel şartlarında teminatı düşüren veya rücu doğuran kusur derecesi. Kasttan hafif, basit taksirden ağırdır.

Aşkın Hasar

Excess of Loss (XoL). Reasürörün, sedanın elde tuttuğu önceliği (priority) aşan hasar dilimini üstlendiği non-oransal trete.

Aşkın Sigorta

Sigorta bedelinin gerçek değerin üzerinde yazılması. Hasarda gerçek değer esas alınır; fazla prim iadesi gündeme gelebilir.

Bancassurance

Banka şube ve kanalları üzerinden sigorta satışı. Dağıtım maliyeti ve çapraz satış için yaygın model.

Banka Sigortacılığı

Bancassurance. Banka şube ve kanalları üzerinden sigorta satışı. Çapraz satış ve dağıtım maliyetinin Türkçe adı.

Bağlı Sigorta Şirketi

Captive. Bir grubun kendi riskini yazdığı bağlı şirket. Saklama, vergi ve reasürans erişimi için kurulur.

Bekleme Süresi

Waiting period. Poliçenin belirli teminatlarının (doğum, kronik hastalık vb.) devreye girmesi için geçen süre.

BES

Bireysel Emeklilik Sistemi. Devlet katkılı uzun vadeli tasarruf; SEDDK denetiminde, emeklilik şirketlerince işletilir.

Beyan

Sigorta ettirenin risk, sağlık ve gelir bilgilerini doğru açıklama yükümlülüğü. Yanlış beyan sözleşmeyi etkileyebilir.

Bilgilendirme Formu

Poliçe öncesi verilen, teminat-istisna-prim özetini içeren yasal belge. 5684 ve SEDDK tebliğlerinin tüketici yükümlülüğüdür.

Bireysel Emeklilik Sistemi

BES. Katkı payı, fon tercihi, vesting ve emeklilik hakkı ile çalışan birikim ürünü; hayat sigortasından ayrı rejimdir.

Bonus-Malus

Hasarsızlık indirimi veya hasar nedeniyle prim artışı sistemi. Özellikle kasko ve trafik branşında kullanılır.

Bordro

Grup sağlık veya işveren sorumlulukta sigortalı listesi. Giriş-çıkış, prim ve teminat icmalinin kaynağıdır.

Broker

Sigortalıyı temsilen piyasadan teklif toplayan, bağımsız ve ruhsatlı aracı.

Brüt Prim

Komisyon, vergi ve yüklemeler dahil, sigortalının ödediği toplam prim.

Brüt Yazılan Prim

Gross written premium (GWP). Reasürans ve kazanılma düzeltmesinden önceki dönem üretimi.

Burning Cost

Tarihsel hasarın prime oranı üzerinden reasürans fiyatına giden ham maliyet; yükleme ve trend ile düzeltilir.

Captive

Bir grubun kendi riskini sigortaladığı bağlı sigorta şirketi. Retansiyon, vergi ve reasürans erişimi için kurulur.

Case Management

Yüksek maliyetli veya karmaşık vakaların (yoğun bakım, onkoloji, transplant) medikal ve maliyet yönünden izlenmesi.

Cashless

Anlaşmalı kurumda sigortalının peşin ödeme yapmadan hizmet alması; fatura doğrudan sigortacı/TPA’ya kesilir.

Cayma

Tüketicinin veya sigorta ettirenin, yasal süre içinde sözleşmeden dönme hakkı. Prim iadesi ve bilgilendirme formuna bağlıdır.

Cession

Üstlenim. Sedanın reasüröre devrettiği prim ve hasar payı. Cession oranı trete kotasını ifade eder.

Chain Ladder

Hasar üçgeninden development faktörleriyle nihai hasarı tahmin eden aktüeryal yöntem. IBNR’nin klasik modelidir.

Check-up

Tarama amaçlı periyodik sağlık değerlendirmesi. Poliçelerde paket veya yıllık limit olarak tanımlanabilir.

CMI

Case Mix Index. Hastane vaka ağırlığı; TİG/DRG bazlı gelir ve kaynak planlamasında kullanılır.

Co-payment

Katılım payı. Tedavi tutarının belirli yüzdesinin veya sabit kısmının sigortalı tarafından ödenmesi.

Coinsurance

Müşterek sigorta. Riskin birden fazla sigortacı arasında paylaşıldığı veya sigortalıyla oransal maliyet paylaşımı.

Combined Ratio

Hasar oranı ile masraf oranının toplamı. %100 altı teknik kâr, üstü teknik zarar anlamına gelir.

Cost Sharing

Maliyet paylaşımı. Muafiyet, katılım payı ve tavan (OOP max) ile sigortalının üstlendiği kısım.

Cüzdan

Acente veya broker portföyü. Üretim, tahsilat ve persistency bu cüzdan üzerinden izlenir. Eski sektör dili; hâlâ kullanılır.

Daini Mürtehin

Rehinli / ipotekli alacaklı. Poliçede dain-i mürtehin şerhi, tazminatın önce kredi verene ödenmesini sağlar. Eski hukuk Türkçesi, tapu ve kasko/konutta canlıdır.

DASK

Zorunlu Deprem Sigortası. Konutlar için yasal zorunluluk; teminat ve primler havuz sistemiyle belirlenir.

Day Case

Günübirlik yatış. Aynı gün taburcu edilen cerrahi/girişim; LOS ve paket fiyatı ayakta-yatarak sınırında yönetilir.

Deductible

Muafiyet. Sigortacının ödeme yapmadan önce sigortalının karşıladığı tutar; olay veya yıllık bazlı olabilir.

Development Factor

Hasar gelişim faktörü. Bir kaza/yazım yılının sonraki dönemlerde ne kadar büyüyeceğini gösteren aktüeryal çarpan.

Devir

Poliçe, portföy veya reasürans payının başka bir şirkete aktarılması. Run-off ve birleşme süreçlerinde kritiktir.

Değer Temelli Sağlık

Value based healthcare. Ödemeyi işlem hacmi yerine klinik sonuç ve kaliteye bağlayan model.

Direct Written Premium

Doğrudan yazılan prim. Reasürans öncesi, acente/broker kanalı dahil brüt üretim (GWP ile yakındır).

Doluluk Oranı

Occupancy. Dolu yatak gününün mevcut yatak gününe oranı. Hastane gelir ve kapasite yönetiminin temel KPI’sı.

Doğum Teminatı

Normal doğum, sezaryen ve yenidoğan giderlerini kapsayan sağlık teminatı. Genelde bekleme süresi vardır.

DRG

Diagnosis Related Groups. Tanı ilişkili gruplar; yatarak tedavi paket fiyatlandırmasının uluslararası modeli. Türkiye’de TİG karşılığıdır.

e-Nabız

Sağlık Bakanlığı’nın kişisel sağlık kaydı platformu. Tetkik, reçete ve yatış özetlerine erişim sağlar.

Earned Premium

Kazanılmış prim. Yazılan primin poliçe süresine yayılan, döneme isabet eden kısmı. Loss ratio’nun paydasıdır.

Economic Capital

Ekonomik sermaye. Belirli bir güven düzeyinde beklenmeyen zararı karşılamak için iç modelle hesaplanan ihtiyaç.

Ekonomik Sermaye

Economic capital. Belirli bir güven düzeyinde beklenmeyen zararı karşılamak için iç modelle hesaplanan ihtiyaç.

Eksik Beyan

Riziko veya sağlık bilgilerinin eksik açıklanması. TTK’da tazminatın indirilmesi veya sözleşmenin feshini doğurabilir.

Eksik Sigorta

Sigorta bedelinin, sigorta değerinin altında yazılması. Hasarda mutabakatlı kıymet yoksa orantılı (pro-rata) ödeme uygulanır. Aşkın sigortanın karşıtı.

Eksper

Hasarın nedeni, kapsamı ve tutarını tespit eden bağımsız uzman. 5684 sayılı Kanun’da ruhsat şartı vardır.

Ekspertiz

Hasar dosyasında zarar tespiti ve raporlama süreci.

Endikasyon

Tıbbi gereklilik. Tetkik veya tedavinin klinik olarak haklı olması; provizyon ve fatura retlerinin temel gerekçesidir.

Enflasyon Klozu

Teminat veya primin enflasyona göre güncellenmesini sağlayan poliçe hükmü.

Enkaz

Hasar sonrası kalan mal. Salvage / kurtarılan değer hesabının konusu; yangın ve kasko genel şartlarında geçer.

Evde Bakım

Hastane dışı hemşirelik, fizyoterapi veya palyatif hizmet. Tamamlayıcı sağlık ve özel poliçelerde ayrı teminat olabilir.

Excess of Loss

Aşkın hasar reasüransı. Priority aşıldığında reasürörün devreye girdiği non-oransal koruma; katastrofik katmanlarda yaygındır.

Expense Ratio

Masraf oranı. Komisyon ve işletme giderlerinin primlere oranı. Combined ratio’nun ikinci bileşenidir.

Exposure

Maruziyet. Prim, sigorta bedeli veya risk birimi cinsinden ölçülen riziko hacmi. Fiyat ve kapasite hesabının girdisidir.

Fakültatif Reasürans

Tek bir riskin veya poliçenin ayrı anlaşmayla reasüröre devri. Trete dışı büyük risklerde kullanılır.

Fatura Denetimi

Hastane faturalarının SUT, sözleşme, endikasyon ve tarife açısından kontrolü. Suistimal ve fazla ödemeyi azaltır.

Fee-for-Service

Hizmet başına ödeme. Her işlem ayrı faturalanır; hacmi ödüllendirir, değer temelli modellerin karşıtıdır.

Ferdi Kaza

Kaza sonucu vefat, maluliyet ve tedavi giderlerini kapsayan bireysel kaza sigortası.

Fesih

Sözleşmenin ileriye etkili sona erdirilmesi. İptal ve caymadan ayrı hukuki rejim; temerrüt ve beyan ayıbında kullanılır.

Fiyatlandırma Faktörü

Rating factor. Yaş, ağ, meslek, hasar geçmişi gibi prim tarifesini belirleyen değişken.

Formulary

İlaç formüleri. Ödenen etken madde ve muadil listesi; katılım payı kademeleri buradan yönetilir.

Franchise

Hasarın belirli tutara kadar sigortalıda kaldığı, üzerinin ödendiği muafiyet türü. Deductible ile yakındır.

Fraud

Sigorta suistimali. Sahte hasar, şişirilmiş fatura veya yanlış beyanla haksız tazminat elde etme girişimi.

Frequency

Hasar sıklığı. Maruziyet birimi başına ihbar adedi. Severity ile birlikte fiyatın iki temel bileşenidir.

Fronting

Yerel lisanslı şirketin poliçeyi yazıp riskin büyük kısmını reasüransla asıl taşıyıcıya devretmesi.

Gatekeeping

Sevk kapısı. Aile hekimi veya network hekimi onayı olmadan uzmana erişimin kısıtlanması; managed care aracıdır.

Gelişim Faktörü

Development factor. Bir kaza veya yazım yılının sonraki dönemlerde ne kadar büyüyeceğini gösteren aktüeryal çarpan.

Genel Sağlık Sigortası

5510 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu GSS. Prim, gelir testi ve SGK sağlık hizmeti finansmanının temelidir.

Genel Şartlar

SEDDK tarafından yayımlanan, branşa özgü asgari sözleşme hükümleri. Özel şartlarla genişletilebilir, daraltılamaz.

Gerçekleşen Hasar

Incurred loss. Ödenen + muallak ± IBNR. Kazanılmış primle hasar oranının payını oluşturur.

Geçici Teminat Belgesi

Cover note. Poliçe tanzim edilene kadar verilen geçici güvence. Plase ve teklif sürecinde kullanılır.

Gross Written Premium

GWP. Brüt yazılan prim. Dönem üretiminin uluslararası adı; reasürans ve kazanılma düzeltmesinden öncedir.

GSS

Genel Sağlık Sigortası. 5510 sayılı Kanun’un sağlık finansmanı kolu; prim, gelir testi ve Medula ile işletilir.

Guaranteed Renewability

Yenileme garantisi. Şirketin hasar gerekçesiyle poliçeyi reddedemeyeceği taahhüt; sürprim kuralları ayrıca yazılır.

Günübirlik Yatış

Day case. Aynı gün taburcu edilen cerrahi veya girişim. Ayakta-yatarak sınırında paket fiyatı etkiler.

Güvence Hesabı

Belirli zorunlu sigortalarda (trafik vb.) teminatsız veya kaçan araç hasarlarını karşılayan yasal havuz.

Hak Ediş

Vesting. BES veya birikimli hayatta işveren katkısının çalışana geçtiği süre. İştira değerini belirler.

Halefiyet

Sigortacının ödediği tazminat nispetinde sigortalının üçüncü kişiye karşı haklarına geçmesi. Rücu’nun TTK’daki hukuki adı; subrogation karşılığıdır.

Hasar

Poliçede tanımlı rizikonun gerçekleşmesiyle oluşan zarar. Dosya, ekspertiz ve tazminat sürecini başlatır.

Hasar / Prim Oranı

Loss ratio. Ödenen ve muallak hasarın primlere oranı. Portföy kârlılığının ilk göstergesi.

Hasar İhbar Süresi

Genel şartlarda rizikonun bildirim yükümlülüğü. Geç ihbar, rücu veya red gerekçesi olabilir.

Hasar Sıklığı

Frequency. Maruziyet birimi başına ihbar adedi. Hasar şiddeti ile birlikte fiyatın iki temel bileşenidir.

Hasarsızlık İndirimi

NCD. Hasarsız yenilemede prim indirimi; bonus-malus skalasının olumlu basamağıdır.

Hasar Üçgeni

Triangulation / chain ladder girdisi. Kaza yılı × gelişim dönemine göre ödenen veya muallak matrisi.

Hasar Şiddeti

Severity. Ortalama hasar tutarı. Sıklık × şiddet = beklenen hasar.

Hasta Güvenliği

Tedavi sürecinde önlenebilir zararı azaltmaya yönelik sistem (kimlik doğrulama, ilaç güvenliği, düşme, enfeksiyon).

Hasta Hakları

Bilgilendirme, onam, mahremiyet, hizmete erişim ve şikâyet haklarını düzenleyen mevzuat ve kurum politikası.

Havuz

Pool. Birden fazla şirketin belirli riziko sınıfını ortak yazdığı yapı (DASK, TARSİM, yeşil kart, malpraktis havuzu).

Hayat Dışı Sigorta

Yangın, kaza, mühendislik, sağlık, sorumluluk gibi hayat branşı dışındaki tüm sigortalar.

Hayat Sigortası

Vefat, yaşam ve birikim teminatlı ürünler. Aktüeryal tablolar ve uzun vadeli rezerv yönetimi gerektirir.

High Deductible

Yüksek muafiyetli ürün. Prim düşer, sigortalının ilk tutarı yükselir; ahlaki riziko ve nakit akışını değiştirir.

Hizmet Başına Ödeme

Fee-for-service. Her işlemin ayrı faturalandığı model. Değer temelli ödemenin karşıtıdır.

Hizmet Bedeli

Şehir hastanesi ve hizmet alım sözleşmelerinde işletmeciye ödenen, performans ve hacme bağlı bedel.

HMO

Health Maintenance Organization. Ağ içi sağlayıcılarla yönetilen bakım modeli; Türkiye’de managed care tartışmalarında referanstır.

IBNER

Incurred But Not Enough Reported. İhbarlı hasarın nihai tutarının mevcut karşılıktan yüksek olacağı beklenen ek rezerv.

IBNR

Incurred But Not Reported. Gerçekleşmiş ancak henüz ihbar edilmemiş hasarlar için ayrılan teknik karşılık.

ICD-10

Uluslararası hastalık sınıflaması. Faturalama, TİG ve epidemiyolojik raporlamanın tanı kod sistemidir.

IFRS 17

Sigorta sözleşmelerinin muhasebe standardı. Prim, rezerv ve kârın dönemlere yayılmasını yeniden tanımlar.

Increased Limit Factor

ILF. Teminat limiti yükseldikçe primin hangi çarpanla artacağını gösteren aktüeryal tablo.

Incurred Loss

Gerçekleşen hasar. Ödenen + muallak ± IBNR hareketi. Kazanılmış primle loss ratio’yu oluşturur.

İbra

Tazminat ödendikten sonra hakların sulhen sona erdirildiği belge. Hasar kapanışında imzalatılır.

İcmal

Dönemsel prim, hasar veya bordro özeti. Tahsilat, reasürans bordrosu ve denetim izinin temel belgesi.

İhbar

Hasar bildirimi. Rizikonun sigortacıya bildirilmesi; muallak kaydı ve tazminat sürecini başlatır.

İhtiyari Sigorta

Zorunlu olmayan, iradi akdedilen sigorta. Özel sağlık, kasko ve yangın gibi ürünlerin hukuki niteliği.

İhtiyat

Prudence. Rezerv ve sermayede temkinlilik ilkesi; belirsizlikte karşılığın iyimser değil ihtiyatlı kurulması.

İkame Araç

Kasko veya asistans kapsamında hasar süresince verilen yedek araç hizmeti.

İkinci Görüş

Second medical opinion. Cerrahi veya onkoloji kararında başka uzman değerlendirmesi. Poliçelerde teminat olabilir.

İkraz

Birikimli hayat poliçesi karşılığında şirketçe verilen kredi. İştira değeri teminattır; eski hayat sigortası dilidir.

İlave Ücret

Özel hastanelerin SGK fiyatı üzerine aldığı fark. Tavan oranlar ve sözleşme hükümleriyle sınırlanır.

İntibak

Prim, teminat veya yaş tarifesinin yenilemede güncellenmesi. Enflasyon klozu ve medikal enflasyonla bağlıdır.

İptal

Poliçenin vadesinden önce sona erdirilmesi. Kazanılmamış prim iadesi, kısa süreli tarife veya cayma hükümleri uygulanır.

İptalname

Poliçenin iptalini belgelendiren yazı. Zeyilnamenin iptal türü; prim iadesi ve kısa süreli tarife buradan hesaplanır.

İstisna

Teminat dışı haller. Estetik, savaş, alkol, bekleme süresindeki hastalık gibi ödenmeyen riziko ve giderler.

İzleme Süresi

Surveillance / waiting. Belirli hastalık veya gebelik teminatının devreye girmesi için poliçe başından itibaren geçen süre.

İç Kontrol

Underwriting, hasar, tahsilat ve bilgi sistemlerinde hata ile suistimali azaltan iç süreç ve yetki ayrımı.

İçsel Model

Solvency II internal model. SCR’yi standart formül yerine şirketin kendi risk modeliyle hesaplama; otorite onayı gerekir.

İş Kazası

5510 sayılı Kanun kapsamında işyerinde veya iş nedeniyle oluşan kaza. GSS, işveren sorumluluk ve ferdi kaza kesişir.

İştira

Surrender. Birikimli hayat/BES’te sözleşmenin nakde çevrilmesi; kesinti ve vesting koşulları uygulanır.

İşveren Sorumluluk

İş kazası ve meslek hastalığında işverenin üçüncü kişilere ve çalışana karşı mali sorumluluğunu teminat altına alan sigorta.

JCI

Joint Commission International. Hastane akreditasyonu; kalite, hasta güvenliği ve uluslararası hasta kabulünde referans.

Kalıcılık

Persistency. Portföyün ertesi yıl ne kadarının yenilendiği. Çıkış oranının tersidir.

Kamu-Özel İşbirliği

PPP. Şehir hastanelerinde tesisin özel sektörce yapılıp kamuya kiralandığı model. Sözleşme ve hizmet bedeli yönetimi kritiktir.

Kasko

Kara araçları kasko. İhtiyari mal sigortası; zorunlu trafikten ayrıdır. İspanyolca casco kökenli, Türkçede yerleşik branş adıdır.

Katastrofik Risk

Deprem, pandemi, sel gibi düşük sıklık–yüksek şiddetli olaylar. Reasürans ve sermaye modellemesi gerektirir.

Katılım Payı

GSS veya özel poliçede muayene, ilaç ve ayakta tedavide sigortalının ödediği sabit veya oransal pay.

Kazanılmamış Prim

Unearned premium. Poliçenin kalan süresine isabet eden, henüz gelir yazılmamış prim. UPR / kazanılmamış prim karşılığının konusu.

Kazanılmamış Prim Karşılığı

UPR. Kazanılmamış prim için ayrılan teknik karşılık. Bilanço pasifinin temel kalemidir.

Kazanılmış Prim

Earned premium. Yazılan primin riskin taşındığı süreye isabet eden kısmı. Teknik kârın gelir ayağıdır.

Key Person

Kilit kişi sigortası. Şirketin kritik yöneticisinin vefat/maluliyetinde işletme kaybını karşılayan hayat teminatı.

Keşif

Yangın, inşaat ve nakliyatta riziko mahallinin yerinde incelenmesi. Underwriting ve eksper sürecinin eski sektör adıdır.

Kilit Kişi Sigortası

Key person. Kritik yöneticinin vefat veya maluliyetinde işletme kaybını karşılayan hayat teminatı.

Kloz

Poliçeye eklenen özel şart. Teminatı genişletir, daraltır veya istisna tanımlar.

Koasürans

Müşterek sigorta. Aynı rizikonun birden fazla sigortacı arasında paylaşılarak yazılması. Coinsurance’ın sektördeki Türkçe yazılışı.

Kombine Rasyo

Combined ratio. Hasar oranı + masraf oranı. %100 altı teknik kâr, üstü teknik zarar.

Komisyon

Acente veya brokera prim üzerinden ödenen aracılık bedeli. Masraf oranını doğrudan etkiler.

Konservasyon

Portföyü elde tutma, yenileme ve ikraz/tenzil ile sözleşmeyi yaşatma. Eski hayat sigortası dili; persistency ile yakındır.

Koruyucu Sağlık

Aşılama, tarama ve yaşam tarzı müdahaleleri. Uzun vadede hasar maliyetini düşüren halk sağlığı yaklaşımı.

Kota Payı

Quota share. Prim ve hasarın sabit yüzdeyle reasüröre devredildiği oransal trete.

Kurtarılan Değer

Salvage. Hasarlı malın satışından elde edilen tutarın tazminattan düşülmesi. Enkaz bedeli de bu kapsamdadır.

Kusur

Hasarın doğumunda sigortalı veya üçüncü kişinin ihmali. Rücu, indirim ve teminat dışı hallerin genel şartlardaki anahtarıdır.

KVKK

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Sağlık verisi özel nitelikli veridir; işleme, saklama ve aktarım sıkı şartlara bağlıdır.

Kâr Komisyonu

Profit commission. Reasürans tretesinde, hasar oranı iyi geldiğinde sedana dönen kâr payı.

Kümül

Aynı olayda biriken riziko toplamı (deprem, yangın, pandemi). Aggregate / kümül limit ve reasürans kapasitesinin temelidir. Fransızca cumul, sektörde Türkçe kullanılır.

Kısa Kuyruk

Short tail. Hasarın hızlı ihbar ve kapanması (kasko, yangın). Rezerv belirsizliği düşüktür.

Kısa Süreli Tarife

Poliçe yılı dolmadan iptalde uygulanan, gün esasına göre daha ağır prim tablosu. TTK ve yangın/kasko uygulamasında klasikdir.

Kısmi Hasar

Sigorta konusunun tamamen yok olmadığı zarar. Tam hasar / pert’in karşıtı; onarım veya nakit ödenir.

Lapse

Çıkış / temerrüt. Prim ödenmemesi veya yenilenmeme nedeniyle teminatın düşmesi. Persistency’yi bozar.

Layer

Reasürans katmanı. XoL tretede her dilimin priority ve limit ile tanımlı ayrı fiyatı vardır.

Lean Healthcare

Yalın sağlık. İsrafı azaltıp akışı hızlandıran operasyon modeli; bekleme, stok ve gereksiz tetkiki hedefler.

Lehtar

Tazminatın ödeneceği kişi. Hayat ve ferdi kazada sigortalıdan ayrı olabilir. Arapça kökenli, TTK ve poliçe dilinde yerleşiktir.

Likidite Riski

Yükümlülükleri vadesinde nakit olarak karşılayamama riski. Yatırım portföyü ve hasar ödemesi eşleştirilir.

Limit

Poliçenin olay, yıllık veya ömür boyu ödeyeceği azami tutar. Branş ve teminat bazında ayrı olabilir.

Long Tail

Uzun kuyruk. Hasarın ihbar ve kapanmasının yıllara yayıldığı branş (sorumluluk, malpraktis). Rezerv belirsizliği yüksektir.

LOS

Length of Stay. Tek vakanın yatış gün sayısı. Paket fiyat ve TİG kârlılığını belirler.

Loss Adjustment Expense

LAE. Hasar inceleme, hukuk ve eksper gideri. Loss ratio’ya dahil edilebilir (ULAE/ALAE ayrımı).

Loss Corridor

Hasar koridoru. Reasüransta belirli loss ratio bandında sedanın ek yük üstlendiği paylaşım hükmü.

Loss Ratio

Hasar oranı. Ödenen + muallak hasarın kazanılmış prime oranı.

Mali Sorumluluk

Üçüncü kişilere verilen zarar nedeniyle doğan tazminat yükümlülüğü. Trafik, ürün ve mesleki sorumluluk branşlarının özüdür.

Malpraktis

Tıbbi uygulama hatası. Hekim ve kurum mesleki sorumluluk sigortasının temel rizikosu.

Managed Care

Ağ, ön onay ve vaka yönetimiyle maliyeti ve kaliteyi birlikte yöneten sağlık finansman modeli.

Maruziyet

Exposure. Prim, sigorta bedeli veya risk birimi cinsinden ölçülen riziko hacmi.

Matematik Karşılık

Hayat sigortasında gelecekteki tazminat ve kâr payı yükümlülüğü için ayrılan aktüeryal rezerv. Eski ve hâlâ resmi teknik dil.

MCR

Minimum Capital Requirement. Solvency II’de SCR’nin altındaki asgari sermaye eşiği; ihlali ağır müdahale doğurur.

Medical Necessity

Tıbbi gereklilik. Ödemenin endikasyon, kılavuz ve sözleşme ile haklı görülmesi; utilization review ölçütü.

Medikal Underwriting

Sağlık beyanı, tetkik ve geçmişe göre risk kabulü, sürprim veya istisna kararı.

Medula

SGK’nın sağlık hizmeti provizyon ve fatura sistemidir. Kod, SUT ve sözleşme kuralları burada işletilir.

Mesleki Sorumluluk Sigortası

Hekim, eczacı, müşavir gibi mesleklerin üçüncü kişilere verdiği zararı karşılayan sorumluluk poliçesi.

Mesuliyet

Sorumluluk’un eski hukuk adı. “Üçüncü şahıs mali mesuliyet” hâlâ trafik ve genel şart metinlerinde geçer.

MHRS

Merkezi Hekim Randevu Sistemi. Kamu sağlık tesislerinde randevu planlamasının ulusal altyapısı.

Moral Hazard

Ahlaki riziko. Sigorta güvencesinin, daha fazla hizmet kullanımı veya dikkatsizlik doğurması.

Moratorium

Belirli hastalıkların ilk dönemde teminat dışı bırakılıp sonra otomatik kapsama alınması; pre-existing yönetiminin bir biçimi.

Morbidite

Hastalık görülme sıklığı. Sağlık primleri ve halk sağlığı planlamasında aktüeryal girdi.

Mortalite

Ölüm oranı. Hayat sigortası fiyatı ve rezervinde temel tablo.

Muafiyet

Tazminattan düşülen, sigortalının üstlendiği tutar. Deductible ile eşanlamlı kullanılır.

Muallak Hasar

İhbar edilmiş ancak henüz ödenmemiş hasarlar için ayrılan karşılık (RBNS).

Mutlak Muafiyet

Hasar muafiyet tutarının altındaysa hiç ödenmez; üstündeyse tamamı (veya muafiyet düşülmeden) ödenir. Franchise tipi. Tenzili muafiyetin karşıtı.

Mücbir Sebep

Savaş, ayaklanma, nükleer risk gibi genel şart istisnalarının klasik başlığı. Force majeure karşılığıdır.

Müruru Zaman

Zamanaşımı’nın eski adı. Tazminat ve prim alacaklarında süre dolduğunda hak düşer. Genel şart ve TTK dilinde hâlâ görülür.

Müşterek Sigorta

Koasürans / coinsurance. Riskin birden fazla sigortacı arasında veya sigortalıyla oransal paylaşılması.

Net Prim

Risk primi; komisyon ve işletme yüklemesi düşülmeden önceki teknik prim.

Net Retention

Net saklama. Reasürans sonrası şirketin omzunda kalan risk ve prim payı.

Network

Anlaşmalı sağlık ağı. Ağ içi kullanımda indirimli tarife ve doğrudan ödeme (cashless) uygulanır.

Net Written Premium

NWP. Reasürans primi düşülmüş yazılan prim. Büyüme ile risk transferinin birlikte okunduğu üretim ölçütü.

Nihai Hasar

Ultimate loss. Tüm gelişim bittikten sonra beklenen toplam gerçekleşen hasar. IBNR hedefinin payıdır.

Non-proportional Reinsurance

Oransal olmayan reasürans. XoL, stop-loss gibi hasar eşiğine bağlı koruma; prim hasarla birebir paylaşılmaz.

Occupancy

Yatak doluluk oranı. Hastane gelir, personel ve tesis planlamasının temel göstergesi.

Occurrence

Olay esası. Teminatın hasarın meydana geldiği tarihe göre belirlenmesi; claims-made’in karşıtıdır.

Olay Esası

Occurrence. Teminatın, hasarın meydana geldiği tarihe göre belirlenmesi. Claims-made’in karşıtıdır.

Open Enrollment

Açık kayıt dönemi. Grup sağlıkta medikal underwriting’siz giriş penceresi; adverse selection’ı dönemle sınırlar.

Oransal Olmayan Reasürans

Non-proportional. Aşkın hasar, stop-loss gibi eşiğe bağlı koruma; prim hasarla birebir paylaşılmaz.

Oransal Reasürans

Proportional. Kota payı ve surplus gibi prim ile hasarın aynı oranla paylaşıldığı trete.

ORSA

Own Risk and Solvency Assessment. Şirketin kendi risk ve sermaye yeterliliğini değerlendirdiği iç süreç.

Ortalama Yatış Süresi

ALOS. Dolu yatak gününün vaka sayısına oranı. Hastane verimliliği ve TİG paketinin temel KPI’sı.

Out-of-network

Ağ dışı kurum. Daha yüksek katılım, tavan veya ret uygulanır; cashless genellikle yoktur.

Paid Claims

Ödenen hasar. Nakit çıkışı; incurred’dan rezerv hareketi kadar farklılaşır.

Palyatif Bakım

İyileştirici tedavinin sınırlı olduğu durumlarda semptom ve yaşam kalitesine odaklanan bakım.

Payer

Ödeyici. SGK, özel sigorta veya TPA; sağlık hizmetinin finansman tarafı.

Per Occurrence Limit

Olay başı limit. Tek hasar için azami ödeme; aggregate limitten ayrı tanımlanır.

Persistency

Yenileme / kalıcılık oranı. Portföyün ertesi yıl ne kadarının devam ettiğini gösterir.

Pert

Ekonomik veya fiili tam hasar. Onarımın ekonomik olmadığı kasko/yangın dosyası. İtalyanca/Fransızca kökenli, eksper raporunun Türkçe kalıbıdır.

Peşinsiz Ödeme

Cashless. Anlaşmalı kurumda sigortalının peşin ödemeden hizmet alması; faturanın doğrudan sigortacıya kesilmesi.

Plasman

Plase. Brokerin riziko’yu piyasa veya reasüröre yerleştirme işi. Londra slip geleneğinin Türkçe sektör adı.

Poliçe

Sigorta sözleşmesinin belgesi. Taraflar, teminat, prim, süre ve özel şartları içerir.

Poliçe Dönemi

Teminatın yürürlükte olduğu süre. Çoğu sağlık ürününde 1 yıldır; yenileme koşulları ayrıdır.

Poliçe Hamili

Poliçeyi elinde bulunduran taraf. Sigorta ettiren veya lehtardan farklı olabilir. Eski poliçe dilidir.

Poliçe Tanzimi

Poliçenin düzenlenip teslimi. Teklifname ve geçici teminattan sonraki resmi adım.

PPO

Preferred Provider Organization. Ağ içi indirimli, ağ dışı daha yüksek maliyet paylaşımı olan managed care modeli.

PPP

Public-Private Partnership. Kamu-özel işbirliği; şehir hastanesi sözleşmelerinin uluslararası adı.

Prim

Teminat karşılığında ödenen bedel. Risk, masraf, komisyon, vergi ve kâr yüklemesinden oluşur.

Prim İadesi

İptal, cayma veya aşkın sigortada ödenmiş primin kısmen veya tamamen geri verilmesi. Kısa süreli tarife veya gün esası uygulanır.

Prim Üretimi

Dönem içinde yazılan brüt prim. Büyüme ve pazar payı göstergesi; kârlılıkla birlikte okunmalıdır.

Prodüksiyon

Üretim. Acente/broker yazım hacmi. Fransızca production; cüzdan ve komisyon hesabının eski adı, hâlâ konuşma dilindedir.

Proportional Reinsurance

Oransal reasürans. Kota payı ve surplus gibi prim-hasarın aynı oranla paylaşıldığı treteler.

Provizyon

Hizmet öncesi veya anında verilen ödeme / kapsam onayı. Red, kısmi onay veya katkı payı çıkabilir.

QALY

Quality Adjusted Life Year. Sağlık ekonomisinde maliyet-etkililik analizinin temel birimi.

Quota Share

Kota tretesi. Prim ve hasarın sabit yüzdeyle reasüröre devri; sermaye ve volatilite rahatlatır.

Rating Factor

Fiyatlandırma faktörü. Yaş, ağ, meslek, hasar geçmişi gibi prim tarifesini belirleyen değişkenler.

RBNS

Reported But Not Settled. İhbarlı, henüz kapanmamış hasar karşılığı.

Readmission

Taburcu sonrası erken yeniden yatış. Kalite ve paket kârlılık göstergesi; cezai kesinti doğurabilir.

Reasürans

Sigortacının üstlendiği riskin bir kısmını başka bir sigortacıya (reasürör) devretmesi.

Reasürör

Riski devralan şirket. Trete veya fakültatif sözleşmenin karşı tarafı.

Recovery

Rücu ve salvage tahsilatı. Ödenen hasarın üçüncü kişiden veya hurdadan geri alınması.

Reinstatement

Teminatın yeniden tesisi. XoL katmanında hasar sonrası limitin primle yenilenmesi veya iptal poliçenin ihyası.

Retansiyon

Saklama. Reasürans öncesi şirketin omzunda tuttuğu pay veya aşkın hasardaki öncelik. Retention’ın Türkçe yazılışı.

Retention

Saklama / öncelik. Şirketin reasürans öncesi omzunda tuttuğu hasar dilimi veya yüzde.

Retrosesyon

Reasürörün üstlendiği riski bir başka reasüröre devretmesi. Retrocession. Trete zincirinin bir üst halkası.

Rezerv

Teknik karşılık. Muallak hasar, IBNR, kazanılmamış prim ve hayat matematik karşılıklarını kapsar.

Risk Based Capital

RBC. Risk bazlı sermaye. Branş ve varlık riskine göre gereken öz kaynak; Solvency II’nin akraba kavramı.

Risk Bazlı Sermaye

RBC / Solvency sermayesi. Branş ve varlık riskine göre gereken öz kaynak.

Risk İştahı

Risk appetite. Yönetim kurulunun kabul ettiği azami risk düzeyi. Underwriting ve yatırım limitlerini bağlar.

Risk Kabul

Underwriting kararı: kabul, sürprim, istisna veya ret.

Risk Yönetimi

Kurumsal risklerin tanımlanması, ölçülmesi, transferi ve izlenmesi. Sigorta ve hastane yönetiminin ortak disiplini.

Riziko

Sigorta konusu tehlikenin kendisi ve teminat altına alınan olay. İtalyanca rischio; TTK ve genel şartların temel kelimesidir. “Risk” günlük, “riziko” teknik-hukuki kullanımdır.

Run-off

Yeni iş yazmadan mevcut portföyün hasar ve rezervle tasfiyesi. Devir veya durdurulan branşta görülür.

Rücu

Subrogation. Sigortacının ödediği tazminatı asıl sorumlu üçüncü kişiden talep hakkı.

Saklama

Retention / net saklama. Reasürans sonrası veya trete öncesi şirketin kendi omzunda kalan riziko payı.

Salvage

Kurtarılan değer. Hasarlı malın satışından elde edilen tutarın tazminattan düşülmesi.

Sağlık Ekonomisi

Kaynak tahsisi, maliyet-etkililik ve geri ödeme kararlarını inceleyen alan. Paket fiyat ve SUT tartışmalarının zeminidir.

Sağlık Turizmi

Yurt dışından gelen hastalara sunulan tedavi. Sözleşme, fiyat, kalite ve döviz geliri yönetimi gerektirir.

Sağlık Yönetimi

Sağlık hizmetlerinin planlanması, finansmanı, organizasyonu ve kontrolü. Hastane, sigorta ve kamu yöneticiliğinin ortak alanı.

SCR

Solvency Capital Requirement. Solvency II’de %99,5 VaR düzeyinde gereken sermaye.

Sedan

Cedent. Riski reasüröre devreden sigorta şirketi. Cession / üstlenimin tarafıdır. Fransızca cédant, reasürans Türkçesinde yerleşiktir.

SEDDK

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu. Sektörün düzenleyici ve denetleyici otoritesi.

Sermaye Yeterliliği

Solvency. Yükümlülüklere karşı bulundurulması gereken öz kaynak. Solvency II / yerel rasyolarla ölçülür.

Severity

Hasar şiddeti. Ortalama hasar tutarı. Frequency ile çarpımı beklenen hasarı verir.

Sevk Kapısı

Gatekeeping. Aile hekimi veya ağ hekimi onayı olmadan uzmana erişimin kısıtlanması.

SGK

Sosyal Güvenlik Kurumu. GSS, emeklilik ve kısa vadeli sigorta kollarının uygulayıcısı; Medula’nın sahibidir.

Short Tail

Kısa kuyruk. Hasarın hızlı ihbar ve kapanması (kasko, yangın). Rezerv belirsizliği long tail’e göre düşüktür.

Siber Risk Sigortası

Veri ihlali, fidye yazılımı ve iş durması gibi bilişim risklerini karşılayan sorumluluk / ilk taraf sigortası.

Sigorta Bedeli

Poliçede yazılı azami güvence tutarı. Sigorta değerinden farklıdır; eksik/aşkın sigorta bu iki rakamın kıyasından doğar.

Sigorta Değeri

Riziko konusunun gerçek/peşin satış veya yenileme değeri. Hasar hesabının ölçütü; bedel değerin altındaysa eksik sigorta vardır.

Sigorta Ettiren

Sözleşmeyi yapan, prim ödemekle yükümlü taraf. Sigortalıdan farklı kişi olabilir.

Sigortalı

Rizikosu teminat altına alınan kişi veya varlık. Sağlıkta genellikle hizmeti alan kişidir.

Sigorta Tahkim

Sigorta uyuşmazlıklarının tahkim komisyonunda çözümü. Mahkemeye göre daha hızlı alternatif yoldur.

SKS

Sağlıkta Kalite Standartları. Sağlık Bakanlığı’nın hastane kalite değerlendirme seti.

SLA

Service Level Agreement. Hizmet alımında süre, kalite ve ceza maddelerini tanımlayan sözleşme eki.

Solvency II

AB sermaye yeterliliği rejimi. Pilar I (sermaye), II (yönetişim), III (raporlama) yapısındadır. ORSA’yı zorunlu kılar.

Sorumluluk Sigortası

Üçüncü kişilere verilen zararları karşılayan branş. Trafik, işveren, ürün ve mesleki sorumluluk alt kırılımları vardır.

Stop-loss

Toplam hasar veya loss ratio eşiğini aşan kısmı reasüröre devreden koruma; özellikle sağlık portföylerinde kullanılır.

Subrogation

Rücu. Ödeyen sigortacının, zarardan sorumlu üçüncü kişinin yerine geçmesi.

Suistimal

Fraud. Sahte hasar, şişirilmiş fatura veya yanlış beyanla haksız tazminat. Şüpheli hasar incelemesinin konusu.

Surplus

Sermaye fazlası veya surplus trete. Kota dışında, saklama aşıldıkça ek kapasite sağlayan oransal reasürans.

SUT

Sağlık Uygulama Tebliği. SGK geri ödeme fiyat, kural ve paketlerini belirler. Özel sözleşme fiyatlarının da referansıdır.

Sürprim

Yüksek risk nedeniyle standart primin üzerine eklenen tutar. Medikal underwriting çıktısıdır.

Tahsilat

Primlerin toplanması. Üretim kadar nakit ve persistency’yi belirler.

Tail

Kuyruk. Hasarın kapanmasına kalan süre ve gelişim. Claims-made’de tail coverage ayrı satılır.

Tamamlayıcı Sağlık Sigortası

TSS. GSS’nin karşılamadığı ilave ücret ve farkları, anlaşmalı özel kurumlarda karşılayan ürün.

Tam Hasar

Sigorta konusunun tamamen yok olması veya tamirinin ekonomik olmaması. Pert ile birlikte kullanılır.

Tarife

Prim ve teminatın hesaplandığı fiyat listesi. Serbest tarife döneminde bile şirket içi ve SUT/hastane tarifesi ayrı yaşar.

TARSİM

Tarım Sigortaları Havuzu. Devlet destekli tarım sigortasının uygulama yapısı.

Tazminat

Hasar sonrası sigortacının ödediği tutar. Kısmi, tam veya red kararıyla sonuçlanır.

Technical Result

Teknik sonuç. Kazanılmış prim − hasar − masraf ± reasürans. Yatırım gelirinden bağımsız operasyonel kâr.

Teklifname

Sigorta ettirenin beyanlarını içeren başvuru belgesi. Poliçe bu beyan üzerine tanzim edilir. Eski ve resmi dil.

Teknik Karşılık

Kazanılmamış prim, muallak hasar, IBNR ve hayat matematik karşılıkları. Bilanço pasifinin sigorta özüdür.

Teknik Kâr

Kombine rasyonun %100’ün altında kalması. Yatırım gelirinden bağımsız underwriting sonucudur.

Teknik Sonuç

Technical result. Kazanılmış prim − hasar − masraf ± reasürans.

Teknik Zarar

Kombine rasyonun %100’ün üstünde olması. Prim yetersizliği veya hasar şokunun göstergesi.

Tele-tıp

Uzaktan muayene ve izlem. Poliçelerde ayrı teminat veya network hizmeti olarak tanımlanabilir.

Temerrüt

Primin vadesinde ödenmemesi. İhtar, durma ve fesih hükümlerini başlatır. Lapse’ın hukuki karşılığına yakındır.

Temettü

Kâr paylı hayat poliçesinde sigortalıya dağıtılan teknik kâr. Eski hayat tarife dilidir; ikramiye ile karıştırılmamalıdır.

Teminat

Poliçenin kapsadığı riziko ve azami ödeme yükümlülüğü.

Teminat Dışı

İstisna. Estetik, savaş, alkol, bekleme süresindeki hastalık gibi ödenmeyen haller.

Tenzil

Birikimli hayatta prim ödemesinin durdurulup teminatın iştira değerine göre küçültülmesi (reduced paid-up). İştiranın alternatifidir.

Tenzili Muafiyet

Deductible. Hasardan muafiyet tutarının her durumda düşüldüğü tür. Mutlak muafiyet / franchise’tan ayrılır.

Terk

Abandon. Sigortalının kalan hakkı sigortacıya bırakarak tam hasar tazminatı istemesi. Deniz ve nakliyat hukukunun klasik müessesesidir.

Ters Seçim

Adverse selection. Yüksek risklinin sigortaya daha çok yönelmesi. Asimetrik bilginin fiyat ve kabulü bozan hali.

TİG

Tanı İlişkili Gruplar. Türkiye’de DRG temelli yatarak tedavi sınıflama ve ödeme modeli.

Toplam Limit

Aggregate / kümül limit. Poliçe döneminde tüm hasarlar için azami ödeme. Olay başı limitten ayrıdır.

TPA

Third Party Administrator. Provizyon, fatura ve network yönetimini sigortacı adına yürüten üçüncü taraf.

Trete

Belirli bir portföyün otomatik reasürans anlaşması. Kota, aşkın hasar (XoL) gibi türleri vardır.

Triangulation

Hasar üçgeni. Kaza/yazım yılı × gelişim dönemine göre ödenen veya muallak matris; Chain Ladder girdisi.

Tıbbi Gereklilik

Medical necessity / endikasyon. Ödemenin klinik olarak haklı görülmesi. Provizyon retlerinin temel gerekçesi.

Ultimate Loss

Nihai hasar. Tüm gelişim bittikten sonra beklenen toplam incurred. IBNR hedefinin payıdır.

Underwriting

Risk kabul ve fiyatlama süreci. Sağlıkta medikal, yangında keşif, nakliyede emtia bilgisi esastır.

Unearned Premium

Kazanılmamış prim. Poliçenin kalan süresine isabet eden, henüz gelir yazılmamış kısım (UPR).

UPR

Unearned Premium Reserve. Kazanılmamış prim karşılığı. Poliçenin kalan süresi için ayrılır.

Utilization Review

Hizmet kullanımının endikasyon ve süre açısından denetlenmesi. Gereksiz yatış ve tetkiki azaltır.

Uzun Kuyruk

Long tail. Hasarın ihbar ve kapanmasının yıllara yayıldığı branş (sorumluluk, malpraktis). Rezerv belirsizliği yüksektir.

Vade

Prim taksidi veya poliçe bitiş tarihi. Temerrüt ve iptal hükümleri vadeye bağlanır.

Vadesi Gelen Prim

Tahsil edilmemiş, vadesi dolmuş prim alacağı. Nakit ve persistency sapmasının erken göstergesi.

Vaka Ağırlığı

Case mix. Yatış vakalarının göreli kaynak yoğunluğu; CMI ve TİG gelirinin temelidir.

Vaka Yönetimi

Case management. Yüksek maliyetli vakaların klinik ve maliyet izlemi; ön onay ve taburcu planıyla birlikte yürür.

Validasyon

Kod, fatura, rezerv veya sermaye modelinin kural ve veri tutarlılığı açısından doğrulanması.

Value Based Healthcare

Değer temelli sağlık. Ödemeyi hacim yerine sonuç ve kaliteye bağlayan model.

Varlık-Yükümlülük Yönetimi

ALM. Yatırım süresi, likidite ve faiz riskinin teknik karşılıklarla eşleştirilmesi.

Vefat Teminatı

Hayat ve ferdi kazada ölüm halinde lehtara ödenen teminat. Matematik karşılık ve tarife buna göre kurulur.

Veri İhlali

Kişisel veya sağlık verisinin yetkisiz erişimi. KVKK yaptırımı ve siber risk sigortasının temel rizikosu.

Vesting

Hak ediş. BES/hayat birikiminde işveren katkısının çalışana geçtiği süre; iştira değerini etkiler.

Volatilite

Hasar, prim veya yatırım getirisinin oynaklığı. Sermaye ve reasürans ihtiyacını artırır.

Yalın Sağlık

Lean healthcare. İsrafı azaltıp hasta akışını hızlandıran operasyon modeli.

Yangın Sigortası

Yangın, yıldırım, infilak ve ek klozlarla (deprem, sel, hırsızlık) mal varlığını koruyan branş.

Yanlış Beyan

Riziko bilgilerinin gerçeğe aykırı açıklanması. TTK m. 1435 vd. ve genel şartlarda fesih, iptal veya tazminat indirimi doğurur.

Yatarak Tedavi

Hastanede yatış gerektiren cerrahi ve dahili tedaviler. Sağlık poliçesinin ana teminat grubudur.

Yazılan Prim

Written premium. Dönemde akdedilen poliçelerin primi; kazanılmış primden vade etkisiyle ayrılır.

Yeniden Yatış

Readmission. Taburcu sonrası erken tekrar yatış. Kalite ve paket kârlılık göstergesi.

Yenileme

Poliçe süresinin yeni prim ve şartlarla uzatılması. Hasar geçmişi ve yaş primini etkiler.

Yenileme Garantisi

Guaranteed renewability. Hasar gerekçeli ret yasağı; prim intibakı ve sürprim kuralları sözleşmede ayrıca yazılır.

Yeşil Kart

Eski adıyla gelir testi sonucu primsiz GSS kapsamı. Güncel uygulamada GSS gelir testi olarak anılır.

Yurtdışı Tedavi

Yurt dışında planlı veya acil tedavi teminatı. Ağ, döviz limiti ve ön onay şartları ayrıdır.

Yönetilen Bakım

Managed care. Ağ, ön onay ve vaka yönetimiyle maliyeti ve kaliteyi birlikte yöneten finansman modeli.

Yüksek Risk

Standart tarifenin üzerinde mortalite/morbidite veya kümül. Sürprim, istisna, fakültatif veya ret kararı doğurur.

Yıllık Limit

Poliçe yılında ödenecek azami tutar. Ayakta, yatarak veya toplam olarak ayrılabilir.

Zamanaşımı

Tazminat ve prim alacaklarında hak düşürücü süre. Eski adı müruru zaman. TTK ve genel şartlarda ayrı ayrı işler.

Zeyil

Zeyilnamenin kısa adı. Yürürlükteki poliçeyi değiştiren ek. Eski kâğıt poliçe dilinde hâlâ “zeyil kestim” denir.

Zeyilname

Yürürlükteki poliçeyi değiştiren ek belge. Teminat, sigortalı, prim veya adres güncellemesi için düzenlenir.

Zorunlu Sigorta

Kanunla yaptırılması gereken branş (trafik, DASK, mesleki sorumluluk vb.). Teminat tabanı mevzuatla belirlenir.

Zorunlu Trafik Sigortası

Motorlu araçların üçüncü şahıslara verdiği zararları karşılayan yasal zorunlu mali sorumluluk sigortası.

Çapraz Satış

Mevcut müşteriye ek branş veya ürün satışı. Bancassurance ve acente verimliliğinin temel büyüme kalemidir.

Çekirdek Sermaye

Solvency II Tier 1 öz kaynak. En yüksek kaliteli sermaye; zarar karşılama kapasitesinin çekirdeğidir.

Çekişmeli Hasar

Teminat, kusur veya tutar üzerinde tarafların anlaşamadığı dosya. Ekspertiz, tahkim veya yargıya gider.

Çifte Sigorta

Aynı rizikonun birden fazla poliçeyle teminat altına alınması. Tazminat katkı (contribution) esasıyla paylaşılır.

Çoklu Branş

Tek sözleşmede yangın, kaza, sorumluluk gibi birden fazla branşın birleşmesi (package / multiline).

Çözüm Ortağı

Provizyon, network veya hasar sürecinde sigortacı adına çalışan anlaşmalı kurum, TPA veya asistans şirketi.

Çıkış Oranı

Lapse rate. Portföyün dönem içinde iptal, iştira veya yenilenmeme nedeniyle erime oranı. Persistency’nin tersidir.

Çıplak Risk

Teminatsız kalan riziko dilimi. Net retansiyon sonrası veya istisna/limit nedeniyle şirketin veya sigortalının omzunda kalan kısım.

Ödeme Gücü

Solvency. Yükümlülüklere karşı yeterli öz kaynak bulundurma; SCR/MCR ve yerel rasyolarla ölçülür.

Ödenen Hasar

Paid claims. Dönemde fiilen ödenen tazminat. Muallak ve IBNR ile birlikte incurred loss’u oluşturur.

Ödenen Prim

Tahsil edilmiş prim. Yazılan primden farklıdır; nakit ve persistency’yi belirler.

Ödeyici

Payer. SGK, özel sigorta veya TPA. Sağlık hizmetinin finansman tarafı.

Ölüm Tablosu

Mortality table. Yaş-cinsiyet bazlı ölüm olasılıkları. Hayat primi ve matematik karşılığın temel girdisi.

Ölüm Tazminatı

Vefat teminatının lehtara ödenen tutarı. Hayat, ferdi kaza ve kredi hayat ürünlerinin ana çıktısıdır.

Ömür Boyu Limit

Poliçenin sigortalı hayatı boyunca ödeyeceği azami toplam tutar.

Ömür Boyu Yenileme Garantisi

Şirketin yaş ve hasar gerekçesiyle yenilemeyi reddedemeyeceği taahhüt. Prim intibakı ayrıca düzenlenir.

Önceden Mevcut Hastalık

Pre-existing condition. Poliçe başlangıcından önce var olan rahatsızlık; bekleme, istisna veya sürprimle yönetilir.

Öncelik

Priority. Aşkın hasar tretesinde sedanın ilk karşıladığı hasar dilimi. Saklama ile karıştırılır; XoL’de eşik anlamındadır.

Ön Onay

Pre-authorization. Yatış, ameliyat veya yüksek maliyetli tetkik öncesi sigortacının medikal onayı.

Ön Provizyon

Hizmet öncesi verilen kapsam ve tutar onayı. Red, kısmi onay veya katılım payı bu adımda netleşir.

Ön Sağlık Muayenesi

Başvuru aşamasında risk sınıflaması için istenen tıbbi değerlendirme.

Öz Değerlendirme

ORSA ve iç denetim bağlamında şirketin risk, kontrol ve sermaye yeterliliğini kendisinin ölçmesi.

Özel Sağlık Sigortası

ÖSS. Ayakta/yatarak tedavi, doğum ve yurtdışı teminatlı ihtiyari sağlık ürünü. GSS’yi tamamlar veya ikame eder.

Özel Şartlar

Genel şartlara ek şirket hükümleri. Teminat, istisna, ağ ve katılım payını detaylandırır.

Öz Sermaye

Bilanço özkaynağı. Teknik karşılık ve reasürans sonrası zarar karşılama kapasitesinin muhasebe görünümü.

Ücret Farkı

SGK/SUT fiyatı ile özel hastane tarifesi arasındaki fark. TSS ve ÖSS’nin temel ödeme kalemidir.

Ücret Tarifesi

Hastane veya ödeyicinin işlem bazlı fiyat listesi. Sözleşme, SUT ve paket fiyatın dayanağıdır.

Üretim Primi

Yazılan prim. Dönem içinde akdedilen poliçelerin brüt primi; tahsilattan ayrı bir üretim ölçütüdür.

Ürün Sorumluluk Sigortası

Product liability. Üretilen veya tedarik edilen malın üçüncü kişilere verdiği zararı karşılayan branş.

Üstlenim

Cession. Reasüröre devredilen prim ve hasar payı. Kota ve fakültatif bordroların özüdür.

Üst Limit

Azami teminat. Olay, yıllık veya ömür boyu tavan; aşıldığında ödeme durur.

Üye İşyeri

Anlaşmalı sağlık kurumu. Provizyon, tarife ve cashless’in geçerli olduğu network noktası.

Üçüncü Taraf Sorumluluk

Third party liability. Üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararları karşılayan teminat.

Üçüncü Şahıs

Sigorta ettiren ve sigortalı dışındaki zarar gören kişi. Trafik ve sorumluluk branşının lehtarıdır.

Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet

Zorunlu trafik ve benzeri branşların eski genel şart adı. Üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zarar teminatı.

Şahıs Başı Limit

Grup sağlıkta her sigortalı için ayrı yıllık veya olay limiti. Aile ve şirket tavanlarından bağımsız çalışabilir.

Şahıs Sigortası

Personal lines. Bireysel sağlık, kasko, konut gibi gerçek kişiye yazılan ürünler; ticari branşın karşıtı.

Şehir Hastanesi

Kamu-özel işbirliğiyle kurulan büyük kampüs hastaneleri. Kira, hizmet bedeli ve klinik operasyon ayrı yönetilir.

Şikâyet Yönetimi

SEDDK ve şirket içi şikâyet süreci. Tazminat, network ve bilgilendirme uyuşmazlıklarının kayıt ve çözüm disiplini.

Şirket Muafiyeti

Kurumsal poliçede işverenin veya şirketin üstlendiği muafiyet dilimi; çalışan katılım payından ayrı olabilir.

Şüpheli Hasar

Fraud göstergesi taşıyan dosya. Fatura şişirme, sahte ihbar veya çifte faturalamada özel inceleme açılır.